ความปลอดภัยในที่ทำงาน ลูกจ้างสังเกตอะไรและแจ้งใครเมื่อเห็นความเสี่ยง
11 กันยายน 2569

สายไฟพ่วงเส้นหนึ่งพาดผ่านทางเดินในโกดังมาหลายสัปดาห์ ทุกคนก้าวข้ามมันวันละหลายสิบรอบจนเท้าจำจังหวะได้เอง ไม่มีใครตั้งใจละเลย เพียงแต่สิ่งที่เห็นทุกวันมักค่อยๆ หายไปจากสายตา จนวันที่มีคนเข็นรถลากของหนักผ่านแล้วล้อไปเกี่ยวเข้า
ความเสี่ยงส่วนใหญ่ไม่ได้ซ่อนอยู่ แค่เราชินกับมันแล้ว ด้านล่างแบ่งความเสี่ยงที่พบบ่อยในโรงงาน โกดัง และร้านค้าออกเป็นสี่กลุ่ม พร้อมสิ่งที่ลูกจ้างคนหนึ่งทำได้จริง
ไฟฟ้า: เสียบพ่วง สายชำรุด และพื้นเปียก
สัญญาณที่เห็นได้
ปลั๊กพ่วงต่อกันหลายทอด สายไฟที่ฉนวนแตกหรือมีเทปพันไว้ ตู้ควบคุมไฟที่ฝาเปิดค้าง เต้ารับที่มีรอยไหม้หรือกลิ่นเหม็นไหม้ อุปกรณ์ที่จับแล้วรู้สึกซ่าที่มือ และจุดที่น้ำหยดหรือขังอยู่ใกล้สายไฟหรือเครื่องใช้ไฟฟ้า
ทำอะไรได้
อย่าลองซ่อมเองถ้าไม่ใช่หน้าที่และไม่ได้ผ่านการฝึกมา หยุดใช้อุปกรณ์ที่ผิดปกติ ติดป้ายหรือบอกเพื่อนร่วมงานไม่ให้ใช้ แล้วแจ้งช่างหรือหัวหน้าทันที ถ้ามีคนถูกไฟดูด ห้ามเอามือเปล่าไปดึงตัว ให้ตัดไฟที่ต้นทางก่อน แล้วโทรเรียกหน่วยแพทย์ฉุกเฉิน
ความเสี่ยงนี้ไม่ได้จบที่ประตูบริษัท บ้านที่ปลั๊กอยู่ต่ำหรือพื้นที่น้ำเอ่อทุกหน้าฝนก็ต้องระวังเหมือนกัน ใครอยากอ่านมุมของคนเมือง ลองดูข่าวและคำแนะนำเรื่องไฟฟ้ารั่วตอนน้ำขังหลังพายุฝนประกอบ
สารเคมี: ถังไม่มีฉลาก กลิ่นแปลก และมือเปล่า
สัญญาณที่เห็นได้
ภาชนะที่เทแบ่งสารออกมาใส่ขวดน้ำดื่มหรือถังที่ไม่มีฉลาก สารหกค้างบนพื้น กลิ่นฉุนที่ทำให้แสบตาหรือเวียนหัว ห้องที่อากาศไม่ถ่ายเท และเพื่อนร่วมงานที่ใช้น้ำยาทำความสะอาดเข้มข้นโดยไม่สวมถุงมือ
ทำอะไรได้
ถามว่าสารที่ใช้อยู่คืออะไร และมีเอกสารข้อมูลความปลอดภัยของสารเคมีให้อ่านหรือไม่ บริษัทควรจัดอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลที่เหมาะกับงาน เช่น ถุงมือ แว่นตา หน้ากาก หรือชุดป้องกัน ถ้ายังไม่มี ให้ขอผ่านหัวหน้าเป็นลายลักษณ์อักษร หากสารเคมีสัมผัสร่างกาย ให้ชะล้างทันทีแล้วรีบพบแพทย์ โดยบอกชื่อสารให้แพทย์ทราบ
เครื่องจักร: การ์ดถูกถอด และปุ่มหยุดที่ใช้ไม่ได้
สัญญาณที่เห็นได้
ฝาครอบหรือการ์ดกันมือถูกถอดออกเพื่อให้ทำงานเร็วขึ้น ปุ่มหยุดฉุกเฉินถูกวางของบังหรือกดแล้วไม่ทำงาน เครื่องมีเสียงผิดปกติ คนสวมเสื้อแขนหลวม ผ้าพันคอ หรือปล่อยผมยาวใกล้ชิ้นส่วนที่หมุน และการซ่อมเครื่องตอนที่ยังไม่ได้ตัดพลังงานหรือแขวนป้ายห้ามเปิด
ทำอะไรได้
ไม่ใช้เครื่องที่ยังไม่ได้รับการสอน และไม่ทำงานกับเครื่องที่ระบบป้องกันถูกปลดออก ถ้าถูกเร่งให้ทำทั้งที่อันตรายชัดเจน ให้บอกอย่างสุภาพว่าขอหยุดจนกว่าจะแก้ไข แล้วแจ้งเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทันที คนที่เพิ่งเข้าฝ่ายผลิตควรเตรียมคำถามไว้ก่อนเริ่มงาน ดูแนวทางได้ในคำถามที่ควรถามก่อนเข้ากะแรกในสายการผลิต
การยกของและการลื่นล้ม: เรื่องเล็กที่ทำให้หยุดงานนาน
สัญญาณที่เห็นได้
กล่องซ้อนสูงเกินระดับไหล่ ชั้นวางเอียง พื้นมีคราบน้ำมันหรือเศษพลาสติก ไฟส่องสว่างดับบางจุด ทางหนีไฟถูกของวางขวาง บันไดที่ราวจับหลวม และคนที่ก้มหลังยกของหนักคนเดียวเพราะรถเข็นไม่พอ
ทำอะไรได้
ขอรถเข็นหรือเพื่อนช่วยยกเมื่อของหนักเกินแรง ยกโดยย่อเข่าและให้ของอยู่ชิดตัว เก็บหรือเช็ดสิ่งที่หกทันทีถ้าทำได้อย่างปลอดภัย ถ้าทำเองไม่ได้ให้กั้นจุดนั้นไว้ก่อนแล้วแจ้งคนรับผิดชอบ ความล้าจากการยืนทั้งกะก็ทำให้พลาดง่ายขึ้นตอนท้ายวัน ซึ่งมีวิธีดูแลขาและหลังระหว่างกะยาวแยกไว้
แจ้งใคร และแจ้งอย่างไรให้มีคนแก้
ช่องทางแรกคือหัวหน้างานโดยตรง ถัดมาคือเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน หรือคณะกรรมการความปลอดภัยของสถานประกอบการ (ถ้ามี) บางบริษัทมีแบบฟอร์มรายงานเหตุเกือบเกิดอุบัติเหตุ ซึ่งควรใช้แม้ยังไม่มีใครบาดเจ็บ เพราะเหตุเกือบเกิดคือคำเตือนที่ได้มาฟรี
เวลาแจ้ง ให้บอกให้ครบสามอย่าง คือ อะไร ที่ไหน และอันตรายอย่างไร เช่น “สายไฟพ่วงพาดทางเดินหน้าชั้นวางแถวสาม รถลากเกี่ยวได้” ดีกว่า “ตรงนั้นอันตราย” ถ้าทำได้ให้ถ่ายรูปจุดเสี่ยงโดยไม่ถ่ายข้อมูลลับหรือหน้าคนอื่น จดวันเวลาและชื่อคนที่รับเรื่อง แล้วส่งข้อความสรุปตามหลังอีกรอบ หลักฐานเหล่านี้ช่วยให้เรื่องไม่เงียบหาย
ถ้าเกิดอุบัติเหตุแล้ว ให้ปฐมพยาบาลเบื้องต้นเท่าที่ทำได้อย่างปลอดภัย เรียกหน่วยแพทย์ฉุกเฉินเมื่อบาดเจ็บรุนแรง และแจ้งบริษัทให้บันทึกเหตุทุกครั้งแม้แผลดูเล็ก เพราะการบันทึกมีผลต่อการใช้สิทธิภายหลัง ส่วนรายละเอียดสิทธิเมื่อบาดเจ็บจากงาน ให้ตรวจสอบกับหน่วยงานทางการโดยตรง
บางคนกลัวว่าแจ้งแล้วจะถูกมองว่าเรื่องมาก ซึ่งเข้าใจได้ แต่การรายงานอย่างสุภาพพร้อมข้อเท็จจริงเป็นสิ่งที่ที่ทำงานที่ดีควรรับฟัง ถ้าเหตุการณ์ลุกลามจนถึงขั้นเสียงาน มีแนวทางตั้งหลักหลังงานหลุดมือแบบไม่ทันตั้งตัวให้อ่านต่อ
แจ้งไปแล้วแต่จุดเสี่ยงยังอยู่ที่เดิม ให้คุยกับเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยของบริษัทอีกครั้งพร้อมหลักฐานที่จดไว้ และถ้ายังไม่มีการแก้ไข สามารถปรึกษากรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเพื่อขอคำแนะนำตามช่องทางที่หน่วยงานประกาศไว้