JobExpoThailand 150+ ตำแหน่งงาน

งานผู้ดูแลผู้สูงอายุ เรียนอะไร เริ่มที่ไหน และงานจริงเป็นอย่างไร

งานผู้ดูแลผู้สูงอายุ เรียนอะไร เริ่มที่ไหน และงานจริงเป็นอย่างไร
ที่มา: Wikimedia Commons

เช้าวันทำงานของผู้ดูแลหลายคนเริ่มจากข้างเตียง ค่อยๆ ช่วยให้ผู้สูงอายุพลิกตัวมานั่งที่ขอบเตียง รอให้หายเวียนหัวสักครู่ แล้วจึงพยุงลุกยืนทีละจังหวะ ไม่มีใครรีบ เพราะการลุกเร็วเกินไปอาจทำให้ล้มได้ งานนี้จึงต้องการทั้งแรงกาย ความใจเย็น และความรู้ที่ถูกต้องไปพร้อมกัน

สังคมที่มีผู้สูงอายุมากขึ้นทำให้มีคนสนใจงานนี้หลากหลายกลุ่ม ทั้งคนที่เคยดูแลพ่อแม่ที่บ้านมาก่อน คนที่อยากเปลี่ยนจากงานออฟฟิศ และคนที่มองหาอาชีพที่ได้ช่วยเหลือผู้อื่นโดยตรง งานลักษณะนี้มักถูกพูดถึงในกลุ่มสายงานที่ตลาดยังต้องการคนต่อเนื่อง แต่ก่อนเริ่ม ควรรู้ว่าสถานที่ทำงานแต่ละแบบมีหน้าตางานต่างกันมาก

เรียนอะไรก่อนเริ่มงาน

ผู้ดูแลผู้สูงอายุไม่ใช่พยาบาล และไม่ได้มีหน้าที่วินิจฉัยโรคหรือปรับยาเอง งานหลักคือการช่วยเหลือกิจวัตรประจำวันและสังเกตความผิดปกติเพื่อแจ้งญาติหรือบุคลากรทางการแพทย์ ความรู้พื้นฐานที่หลักสูตรผู้ดูแลมักครอบคลุม ได้แก่ การเคลื่อนย้ายและพยุงอย่างปลอดภัย การดูแลความสะอาดร่างกาย อาหารสำหรับผู้สูงอายุ การป้องกันการล้มและแผลกดทับ การปฐมพยาบาลเบื้องต้น และการสื่อสารกับผู้สูงอายุที่มีภาวะหลงลืม

หลักสูตรมีหลายระดับ จัดโดยหน่วยงานต่างกัน ทั้งหน่วยงานสาธารณสุข สถานศึกษา และหน่วยงานด้านพัฒนาฝีมือแรงงาน เนื้อหาและระยะเวลาเรียนจึงต่างกัน ก่อนสมัครควรตรวจสอบว่าใครเป็นผู้รับรองหลักสูตร และนายจ้างที่สนใจยอมรับใบรับรองแบบไหน

ทำงานที่บ้านของผู้สูงอายุ

หน้าที่หลัก

ผู้ดูแลที่บ้านมักดูแลผู้สูงอายุคนเดียวอย่างใกล้ชิด ตั้งแต่ช่วยอาบน้ำ แต่งตัว เตรียมอาหารให้เหมาะกับการเคี้ยวกลืน พาเดินหรือทำกายภาพเบาๆ ตามที่นักกายภาพแนะนำ ดูแลให้รับประทานยาตรงตามที่แพทย์สั่ง และจดบันทึกอาการให้ญาติดู บางบ้านขอให้พาไปพบแพทย์ตามนัดด้วย

ร่างกายผู้สูงอายุไวต่อการเปลี่ยนแปลงรอบตัว ผู้ดูแลจึงควรสังเกตเรื่องเล็กๆ อย่างการดื่มน้ำ การนอน และอุณหภูมิในห้อง ความรู้เรื่องดูแลคนสูงวัยในบ้านเมื่อฤดูกาลเปลี่ยนผ่าน เป็นพื้นฐานที่ช่วยให้สังเกตความผิดปกติได้เร็วขึ้น

สิ่งที่ต้องเตรียมใจ

การทำงานในบ้านคนอื่นหมายถึงการทำงานคนเดียวเป็นส่วนใหญ่ ไม่มีเพื่อนร่วมงานให้ปรึกษาทันที และเส้นแบ่งระหว่างงานดูแลกับงานบ้านทั่วไปอาจเลือนได้ง่าย ถ้าตกลงกับครอบครัวโดยตรง ควรคุยให้ชัดตั้งแต่ต้นว่าหน้าที่ครอบคลุมอะไร เวลาเริ่มและเลิกงาน วันหยุด และเวลาพักระหว่างวัน ทำเป็นข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร งานดูแลผู้สูงอายุไม่ได้แปลว่าต้องรับงานแม่บ้านทุกอย่างในบ้าน

ทำงานที่ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ

หน้าที่หลัก

ในศูนย์ดูแลหรือสถานดูแลระยะยาว ผู้ดูแลจะรับผิดชอบผู้สูงอายุหลายคนตามตารางเวร งานเป็นระบบกว่าที่บ้าน มีหัวหน้าเวรหรือพยาบาลกำกับ มีขั้นตอนเรื่องการบันทึก การส่งเวร และการรายงานเหตุ เช่น การล้ม นอกจากงานดูแลร่างกาย บางแห่งให้ผู้ดูแลช่วยจัดกิจกรรมกลุ่ม เช่น ร้องเพลง ออกกำลังกายเบาๆ หรืองานฝีมือ

สิ่งที่ต้องเตรียมใจ

งานเป็นกะ มีกะกลางคืน และต้องยืนหรือเดินเกือบตลอดเวร ควรเรียนรู้วิธีดูแลเท้า เข่า และหลังเมื่อต้องอยู่บนเท้าทั้งกะ ตั้งแต่ช่วงแรก และฝึกท่ายกเคลื่อนย้ายที่ถูกต้องเพื่อไม่ให้บาดเจ็บสะสม อีกเรื่องที่ต้องเตรียมใจคือการผูกพันกับผู้สูงอายุที่ดูแล แล้ววันหนึ่งต้องเผชิญการจากลา เป็นเรื่องปกติที่จะเศร้า และควรมีคนให้พูดคุยระบายด้วย

ทำงานในโรงพยาบาล

หน้าที่หลัก

ในโรงพยาบาล ตำแหน่งที่ใกล้เคียงคือผู้ช่วยดูแลผู้ป่วย ซึ่งทำงานภายใต้การกำกับของพยาบาล ช่วยทำความสะอาดร่างกาย เปลี่ยนผ้าปูเตียง พลิกตัวผู้ป่วยตามเวลา ช่วยป้อนอาหาร และเคลื่อนย้ายผู้ป่วยไปตรวจตามจุดต่างๆ ผู้ป่วยในหอผู้ป่วยหลายแห่งเป็นผู้สูงอายุ ประสบการณ์จากที่นี่จึงต่อยอดไปงานดูแลผู้สูงอายุได้ดี

สิ่งที่ต้องเตรียมใจ

โรงพยาบาลมีกฎเรื่องการป้องกันการติดเชื้อที่เคร่งครัด ต้องทำตามขั้นตอนทุกครั้งแม้จะเร่ง จังหวะงานเร็ว เจอทั้งผู้ป่วยและญาติที่กำลังกังวล และบางครั้งต้องอยู่ในเหตุการณ์ฉุกเฉิน ขอบเขตงานถูกกำหนดชัด สิ่งใดที่เป็นหน้าที่ของพยาบาลหรือแพทย์ ผู้ช่วยต้องไม่ทำแทน

ความเหนื่อยใจที่ไม่ค่อยมีใครพูดถึง

ไม่ว่าจะทำงานที่ไหน งานดูแลคนอื่นใช้พลังใจสูง ผู้สูงอายุบางคนหงุดหงิดง่ายเพราะความเจ็บป่วย บางคนจำผู้ดูแลไม่ได้ในบางวัน การไม่เก็บคำพูดเหล่านั้นมาเป็นเรื่องส่วนตัว การมีวันพักจริง และการมีคนรับฟังนอกเวลางาน คือสิ่งที่ช่วยให้ทำงานนี้ได้นาน

สำหรับคนที่ชอบงานสอนและการอธิบาย ในอนาคตอาจขยับไปเป็นผู้ฝึกอบรมผู้ดูแลรุ่นใหม่ได้ ซึ่งใช้ทักษะคล้ายกับคนที่ย้ายสายมาเป็นผู้สอนหรือติวเตอร์

ก้าวแรกที่ปลอดภัยคือเลือกหลักสูตรผู้ดูแลที่หน่วยงานสาธารณสุขหรือสถานศึกษารับรอง และตรวจสอบรายละเอียดการรับสมัคร เงื่อนไข และข้อมูลล่าสุดจากแหล่งทางการของหน่วยงานนั้นโดยตรงก่อนตัดสินใจ