นักศึกษาเลือกที่ฝึกงานอย่างไร ให้ได้ลงมือทำจริงมากกว่างานเอกสาร
9 กันยายน 2569

ถ้าคุณเรียนอยู่ปีสามหรือปีสี่ และกำลังลังเลระหว่างบริษัทชื่อดังที่ใครได้ยินก็รู้จัก กับที่ฝึกงานเล็กๆ ที่บอกว่า “มาเถอะ จะให้ลองทำเองหลายอย่าง” ข้อเขียนชิ้นนี้ตั้งใจทำมาสำหรับจังหวะนั้นพอดี
ชื่อองค์กรบนใบรับรองการฝึกงานช่วยได้ระดับหนึ่ง แต่สิ่งที่ผู้สัมภาษณ์ถามเมื่อคุณสมัครงานจริงในอีกปีสองปีคือ “ช่วงฝึกงานได้ทำอะไรบ้าง” ถ้าคำตอบมีแค่ถ่ายเอกสาร จัดแฟ้ม และนั่งรอคนสั่งงาน ชื่อใหญ่แค่ไหนก็เล่าต่อได้ไม่ไกล ในทางกลับกัน ที่ฝึกงานเล็กที่ไม่ได้วางระบบไว้เลยก็อาจทำให้คุณเคว้งได้เหมือนกัน การเลือกจึงไม่ใช่ใหญ่หรือเล็ก แต่คือที่ไหนให้คุณได้ลงมือจริงพร้อมมีคนคอยดู
ก่อนยื่นขอฝึกงาน
ช่วงนี้คือช่วงที่คุณยังมีอำนาจเลือกมากที่สุด อย่าเพิ่งรีบตอบรับที่แรกที่ตอบกลับมา ใช้เวลาถามและหาข้อมูลให้ครบ แล้วค่อยเทียบกัน
- ถามให้ชัดว่านักศึกษาฝึกงานรุ่นก่อนได้ทำงานอะไร ถ้าทำได้ ขอคุยกับรุ่นพี่ที่เคยฝึกที่นั่นสักคน
- ถามว่าจะมีพี่เลี้ยงประจำหรือไม่ และพี่เลี้ยงคนนั้นทำงานด้านเดียวกับสาขาที่เรียนหรือเปล่า
- อ่านข้อกำหนดของมหาวิทยาลัยเรื่องจำนวนชั่วโมง เอกสารประเมิน และรายงานที่ต้องส่ง เพื่อให้ที่ฝึกงานรู้ตั้งแต่ต้นว่าต้องช่วยกรอกอะไร
- ตั้งเป้าหมายเป็นผลงานจับต้องได้หนึ่งหรือสองชิ้น เช่น ชิ้นงานออกแบบ รายงานวิเคราะห์ หรือโครงการเล็กที่ทำจนจบ แล้วถามว่าที่นั่นเปิดโอกาสให้ทำได้ไหม
- ถ้าต้องฝึกงานไกลบ้าน ตรวจที่พัก การเดินทางไปกลับ และความปลอดภัยช่วงค่ำ บอกครอบครัวว่าอยู่ที่ไหน ติดต่อใครได้บ้าง
- ถามเรื่องเบี้ยเลี้ยงหรือค่าตอบแทน (ถ้ามี) และเงื่อนไขอื่นๆ ให้เรียบร้อยก่อนเซ็นตอบรับ ไม่ต้องเขินที่จะถาม
อย่ามองข้ามที่ฝึกงานในต่างจังหวัด โรงงานขนาดกลางหรือกลุ่มงานฝีมือในท้องถิ่นบางแห่งให้นักศึกษาได้เห็นงานตั้งแต่วัตถุดิบจนถึงมือลูกค้า ตัวอย่างเช่นแหล่งผลิตของฝากงานฝีมือของลำปาง อย่างกระดาษมูลช้างและงานไม้ ซึ่งนักศึกษาสายออกแบบ การตลาด หรือการจัดการอาจได้เรียนรู้แบบที่ห้องประชุมในตึกสูงให้ไม่ได้ ส่วนน้องที่ยังเรียนมัธยมแล้วอยากหางานช่วงปิดเทอม มีแนวทางให้ผู้ปกครองช่วยดูความปลอดภัยของงานวัยรุ่นซึ่งเป็นคนละเรื่องกับการฝึกงานตามหลักสูตร
ถ้ายังไม่มีที่ไหนในใจ งานนัดพบแรงงานหรืองานรับสมัครที่มหาวิทยาลัยจัดก็เป็นที่ที่คุยกับหลายองค์กรได้ในวันเดียว ลองอ่านวิธีเดินงานนัดพบนายจ้างให้ได้คุยกับคนที่ใช่ก่อนไป
วันแรกที่คุยกับพี่เลี้ยง
วันแรกมักเป็นวันที่ทุกคนยุ่ง และนักศึกษาก็เกรงใจไม่กล้าถาม แต่บทสนทนาสั้นๆ ในวันนี้กำหนดว่าหลายสัปดาห์ต่อจากนี้จะออกมาแบบไหน
- เล่าเป้าหมายที่ตั้งไว้ให้พี่เลี้ยงฟังตรงๆ แล้วถามว่าส่วนไหนเป็นไปได้ในเวลาที่มี
- ขอให้ระบุว่าใครคือคนที่ถามงานได้เมื่อพี่เลี้ยงไม่อยู่
- ตกลงจังหวะการคุยติดตามงาน เช่น สัปดาห์ละครั้ง ครั้งละไม่นาน
- เริ่มจดบันทึกการฝึกงานทุกวัน ว่าได้ทำอะไร ใช้เครื่องมืออะไร เจอปัญหาอะไร และแก้อย่างไร บันทึกนี้จะช่วยทั้งตอนเขียนรายงานส่งอาจารย์และตอนเขียนเรซูเม่
การจดไม่ต้องสวย ขอแค่สม่ำเสมอ เพราะหลังผ่านไปหลายสัปดาห์ รายละเอียดของงานแต่ละชิ้นจะเลือนหายเร็วกว่าที่คิด
เมื่องานที่ได้ไม่ตรงกับที่คุยกันไว้
บางครั้งคุณอาจพบว่าหลายสัปดาห์ผ่านไปแล้วยังได้ทำแต่งานธุรการที่ไม่เกี่ยวกับสาขา งานพื้นฐานอย่างจัดเอกสารหรือคีย์ข้อมูลไม่ใช่เรื่องผิด ทุกคนต้องเริ่มจากตรงนั้น แต่ถ้ามันกลายเป็นงานเดียวตลอดการฝึก ให้เริ่มจากคุยกับพี่เลี้ยงอย่างสุภาพ อ้างถึงเป้าหมายที่ตกลงกันในวันแรก แล้วเสนอว่าอยากลองช่วยงานส่วนไหน ถ้าคุยแล้วไม่มีอะไรเปลี่ยน ให้ปรึกษาอาจารย์ที่ดูแลการฝึกงาน ซึ่งมีหน้าที่ประสานกับสถานประกอบการอยู่แล้ว
ระหว่างนั้น อย่าปล่อยเวลาว่างไปเปล่าๆ ขออนุญาตนั่งฟังประชุม อาสาช่วยงานเล็กๆ ของทีมอื่น หรือศึกษาเอกสารที่องค์กรอนุญาตให้อ่าน ประสบการณ์เหล่านี้ยังเล่าได้ในเรซูเม่ เช่นเดียวกับที่คนจำนวนมากเล่างานอาสาให้ผู้อ่านเห็นทักษะที่ได้
ลองหลับตานึกภาพวันที่ฝึกงานจบแล้ว คุณนั่งเปิดเรซูเม่ฉบับใหม่ ประโยคไหนที่อยากพิมพ์ลงไปใต้หัวข้อประสบการณ์ฝึกงาน และที่ไหนในรายชื่อตรงหน้าที่จะทำให้ประโยคนั้นเป็นจริงได้?